MATERI
2 : SERAT WULANGREH PUPUH GAMBUH
Sakderenge nyinau pupuh
gambuh, kudu kokmangerteni jinise tembang macapat.
TEMBANG MACAPAT, PATHOKAN LAN
WATAKE
|
NO |
TEMBANG
MACAPAT |
GURU
LAGU |
GURU
WILANGAN |
GURU
GATRA |
WATAKE |
|
1 |
Maskumambang |
i,a,i,a |
12,6,8,8 |
4 |
Sedhih,
susah, nalangsa, kelara-lara, keranta-ranta. |
|
2 |
Mijil |
i,o,e,i,i,u |
10,6,10,10,6,6 |
6 |
Asih
lan tresna. |
|
3 |
Sinom |
a,i,a,i,iu,a,i,a |
8,8,8,8,7,8,7,8,12 |
9 |
Grapyak,
semanak. |
|
4 |
Kinanthi |
u,i,a,i,a,i |
8,8,8,8,8,8 |
6 |
Seneng,
asih, tresna. |
|
5 |
Asmarandana |
i,a,e,a,a,u,a |
8,8,8,8,7,8,8 |
7 |
Tresna,
kesengsem, sedhih, lan prihatin. |
|
6 |
Gambuh |
u,u,i,u,o |
7,10,12,8,8 |
5 |
Rumaket,
kulina, lan wanuh wani. |
|
7 |
Dhandhanggula |
i,a,e,u,i,a,u,a,i,a |
10,10,8,7,9,7,6,8,12,7 |
10 |
Luwes
lan ngresepake. |
|
8 |
Durma |
a,i,a,a,i,a,i |
12,7,6,7,8,5,7 |
7 |
Galak,
jengkel, nesu, muntab. |
|
9 |
Pangkur |
a,i,u,a,u,a,i |
8,11,8,7,12,8,8 |
7 |
Sereng,
nepsu, utawa nggambarake kekarepan kang ora gampang nglokro. |
|
10 |
Megatruh |
u,i,u,i,o |
12,8,8,8,8 |
5 |
Sedhih,
susah, utawa ora duwe pangarep-arep. |
|
11 |
Pocung |
u,a,i,a |
12,6,8,12 |
4 |
Sembrono,
kendho tanpa greget. |
WEDHARAN
BAB SERAT WULANGREH PUPUH GAMBUH
·
Serat
Wulangreh kaanggit dening Paku Buwana IV saka Kraton Surakarta Hadiningrat
·
Wulangreh
iku asala saka 2 tembung, Wulang lan Reh. Wulang tegese pitutur utawa ajaran.
Reh tegese tuntutan utawa laku cara. Wulangreh bisa ditegesi minangka ajaran
utawa piwulang bab laku cara utawa tumindak kang becik.
·
Serat
wulangreh iki cocog kanggo patuladhan tumrap bocah cilik, enom utawa sepuh.
·
Serat
Wulangreh isine kurang luwih 283 pada/bait, kang karinci kaya mangkene :
8 pada sekar Dhandhanggula, 16 pada sekar Kinanthi, 17 pada sekar Gambuh, 17 pada sekar Pangkur, 34 pada sekar Maskumambang, 17 pada sekar Megatruh, 12 pada sekar Durma, 27 pada sekar Wirangrong, 23 pada sekar Pocung, 26 pada sekar Mijil, 28 pada sekar Asmaradana, 33 pada sekar Sinom, 25 pada sekar Girisa
|
Pada |
Cakepan |
Tegese
/ terjemahan mawa basa Jawa |
Pitutur
luhur |
|
1 |
Sekar
gambuh ping catur, kang
cinatur polah kang kelantur, tanpa
tutur katula-tula katali, kadaluwarsa
katutuh kapatuh
pan dadi awon. |
|
|
|
2 |
Aja nganti
kebanjur, barang
polah ingkang nora jujur, yen kebanjur kojur sayekti tan becik,
becik
ngupayaa iku, pitutur
ingkang sayektos. |
|
|
|
3 |
Pitutur
bener iku, sayektine
kang iku tiniru, nadyan
melu saking wong sudra papeki, lamun
becik wurukipun, iku pantes
sira anggo. |
|
|
|
4 |
Ana
pocapanipun, adiguna
adigang adigung, pan
adigang, kidang adigung pinasti, adiguna
ula iku, telu pisan
mati samyoh. |
|
|
|
5 |
Sikidang
umbagipun, angendelaken
kebat lumpatipun, pan si
gajah angendelken gung ainggil, ula
ngendelaken iku, mandine
kalamun nyakot. |
|
|
|
6 |
Iku
upamanipun, aja
ngendelaken sira iku, tukang
nata iya sapa kumawani, iku ambeke
wong digung, ing wasana
dadi asor. |
|
|
|
7 |
Ambek
digang puniku, angungasaken
kasuranipun, para
tantang candala anyenyampahi, tinemenan
boya purun, satemah
dadi geguyon. |
|
|
|
8 |
Ing wong
urip puniku, aja
nganggo ambek kang tetelu, anganggowa
rereh ririh ngatiati, den
kawang-kawang barang laku, den
waskitha solahing wong. |
|
|
Tidak ada komentar:
Posting Komentar