PIWULANG ASTHABRATA

Werdine Piwulang Asthabrata

    Satemene wejangan utawa piwulange  Rama marang Gunawan Wibisana iku rupa-rupa. Antarane bab-bab kang ana gepok senggole karo pamrentahan, ulahpraja, ngenani kewajibane para panggedhe, para warga paprentahan, bab pidana, lan paturan, lan liya-liyane. Dene wejangan kang disebut Asthabrata kuwi mligi wejangan bab paprentahan nagara wae.

    Tembung  Asthabrata mono ateges laku kang wolu. Cacah kang wolu iku miturut anane dewa kang wolu kabeh kang duweni sesipatan dhewe-dhewe kang patut dadi patuladhan para kang ngasta pusaraning praja. Dewa wolu mau yaiku: Bathara Endra, Bathara Surya, Bathara Bayu, Bathara Kuwera, Bathara Baruna, Bathara Yama, Bathara Candhra, lan Bathara Brama.

            Wondene sesipatan wolu miturut para dewa mau karingkes ing ngisor iki.

a.       Bathara Endra

 

Mengku pralambang ngalam donya iku kaya dene bumi utawa lemah. Bumi iku mau padha dene badane manungsa. Lakune badan mau kudu duweni sesipatan rila, legawa anoraga.

b.      Bathara Surya  

 

                         

Mengku pralambang yen urip ing ngalam donya iku kaya dene srengenge. Srengenge iku mujudake angen-angene manungsa, ateges manungsa kudu bisa lumebu ing gapurane kawruh, kudu bisa lumintu kaya sunare sang surya.

c.       Bathara Bayu

Iku pralambange napasing manungsa. Napas mono kudu tansah bisa dadi  talining ngauriplan bisa ngukuhake kanggo nandukake pakarti sumujud ing Pangeran kang Murbeng Titah, Gusti Allah.

d.      Bathara Kuwera

 

Nglambangake yen ngalam donya iku mendgung. Iku minangka pasemon mbunganmanungsa kang olah praja kudu bisa gawe katentreman lan kabegjan. Mau kabeh dumunung ing pangrasa.

e.       Bathara Baruna

Ngalam donya iku dilambangake banyu. Banyu iku kaya dene wicarane manungsa, pagunemane manungsa. Mula manungsa kudu bisa migunakake tetembungan kang ngenaki atining liyan lan migunani kanggo sadengah wong kang ngrungokake.

f.       Bathara Yama

Iku nglambangake yen ngalam donya kaya dene lintang. Lintang iku pasemon karsa utawa derengeng kekarepan. Karsa kudu bisa diereh, dikandhani murih bisane tumindak kang pratitis.

g.      Bathara Candra

 

Nyemoni sipate kasucening ati kaya dene sunaring rembulan, resik lan sumringah. Sunar rembulan kang resik gemrining iku sanajan katutupan mesthi yen wis pulih banjur pulih resik maneh. Semono uga ati kang suci.

h.      Bathara Brama 

Brama iki werdine geni. Geni minangka pasemon tumrap napsune manungsa. Napsu ana werna loro, kang utama lan kang ala. Geni yen kegedhen urupe dadi bebaya, semono uga napsu kang ora bisa diereh, kang kegedhen, bisa nuwuhake kacilakan tumrap manungsa liyane sapadha-padha.

     Sesipatan kang wolu-wolune mau kudu kanthi laras dipatrapake tumrap sing sapa wae tinanggenah ngasta pusaraning nagara. Ananing sipat kang kaya ngono kuwi kabeh uga patut diugemi rakyat kang diprentah, yen mengkono tundhone bebrayan bakal bisa ayem tentrem, sadhengah gegayuhan mesthi bakal klakon.